มะพร้าว (Cocos nucifera) เป็นพืชที่สามารถพบเห็นได้ทั่วไปทั้งในพื้นที่ชายทะเลของประเทศไทย มีคุณสมบัติทางชีวภาพที่น่าสนใจมาก เช่น ลำต้นสูงโค้งหรือตรงขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ใบมะพร้าวเป็นใบเล็ก ๆ ที่ยาวและเรียงต่อกันเป็นที่เรียบ ๆ

นอกจากนี้มะพร้าวเป็นพืชที่มีความสำคัญต่อวัฒนธรรมและการเป็นอยู่ของคนไทยมาอย่างยาวนาน มีคุณสมบัติที่หลากหลายและนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลายประการ

เช่น ลำต้น ใบ ก้าน ผล กะลา รก และกาบของมะพร้าวที่สามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ได้ เช่น น้ำมันมะพร้าว กะทิเข้มข้น มะพร้าวขูดแห้ง และน้ำตาลมะพร้าว นอกจากนี้ยังมีการนำมะพร้าวมาใช้ในอุตสาหกรรมอื่น ๆ เช่น การผลิตเส้นใยและผลิตภัณฑ์อาหารเสริมอื่น ๆ

อีกทั้งมะพร้าวเป็นส่วนหนึ่งของอาหารไทยที่นิยมและหลากหลาย ใช้ทำอาหารได้หลากหลายประการ เช่น ใช้เนื้อมะพร้าวสดในการทำอาหารหวาน เมนูที่นิยมได้แก่ ไอศกรีมมะพร้าว มะพร้าวแก้ว วุ้นลูกแก้วอัญชันมะพร้าว พุดดิ้งมะพร้าว เป็นต้น

1. รากของต้นมะพร้าวมีความยาวและเหนียว สามารถนำมาใช้เป็นเชือกสำหรับมัดสิ่งของได้ นอกจากนี้ยังสามารถนำมาสานเป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรม เช่น กระเป๋าและตะกร้า ซึ่งเป็นสินค้าประเภทโอทอป อีกทั้งยังมีสรรพคุณทางยา โดยสามารถนำมาใช้บรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียนได้ แต่การใช้เพื่อการแพทย์นี้ควรอยู่ภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญด้านยาแผนโบราณ

2. ลำต้นของต้นมะพร้าวเป็นส่วนที่อยู่ถัดจากรากขึ้นมา เนื้อไม้ของลำต้นมีความแข็งแรง สามารถนำมาใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ได้ เช่น โต๊ะและเก้าอี้ นอกจากนี้ ยังมีการนำเนื้อไม้ของต้นมะพร้าวมาแกะสลักเป็นงานฝีมือสำหรับตั้งโชว์ ซึ่งมีมูลค่าสูงเช่นกัน เช่นเดียวกับราก เปลือกของลำต้นมะพร้าวสามารถนำมาใช้เป็นยาแผนโบราณเพื่อรักษาอาการปวดฟันได้ หากนำเปลือกมะพร้าวมาป่นจนละเอียดจะกลายเป็นขุยมะพร้าว ซึ่งสามารถใช้เป็นส่วนผสมของปุ๋ยเพื่อช่วยให้พืชอื่นๆ เจริญเติบโตได้ดี

3. ใบมะพร้าวเป็นวัตถุดิบที่เราคุ้นเคยในการใช้ห่อขนม เช่น ขนมใส่ไส้และขนมจาก นอกจากนี้ ใบยังสามารถนำมาสานเป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรมได้ เมื่อนำใบมะพร้าวมารีดออกจนเหลือแต่ก้าน จะได้ก้านมะพร้าวที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง เช่น ทำไม้กวาดทางมะพร้าว ซึ่งกลายเป็นสินค้าโอทอปที่มีชื่อเสียงในหลายจังหวัด

4. รกมะพร้าวหรือเยื่อหุ้มมะพร้าว เป็นแผ่นใยสีน้ำตาลขนาดใหญ่ที่อยู่ตรงก้านของใบเชื่อมกับลำต้น ซึ่งเป็นวัสดุที่นักจัดดอกไม้ต้องการอย่างมาก สามารถนำมาประกอบกับช่อดอกไม้ หรือย้อมสีและนำมาผลิตเป็นงานฝีมือได้หลากหลาย เช่น ภาพวาด ดอกไม้ หรือภาชนะใช้สอยในบ้าน เช่น กล่องกระดาษทิชชู โคมไฟ และตุ๊กตา เป็นต้น

5. กาบมะพร้าว ในส่วนของผลมะพร้าว ก่อนที่จะไปถึงเนื้อและน้ำที่แสนอร่อย เปลือกที่เรียกว่ากาบมะพร้าวสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้มากมาย เช่น ทำเชือก ใช้ทำที่นอนกาบมะพร้าว ปั่นเป็นเส้นใยเพื่อรองพื้นเบาะนั่ง สับละเอียดเพื่อใช้ในขั้นตอนการเพาะชำ ตากให้แห้งเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง และยังเป็นส่วนผสมที่ดีในการทำปุ๋ยเพาะปลูกอีกด้วย

6. นอกจากกาบมะพร้าวแล้ว มาถึงอีกส่วนสำคัญของมะพร้าวคือกะลา กะลามะพร้าวถูกนำมาใช้ในการผลิตเฟอร์นิเจอร์และเครื่องใช้ต่างๆ นอกจากนี้ยังมีความเชื่อโบราณเกี่ยวกับกะลาตาเดียวที่ว่าสามารถใช้เป็นเครื่องรางของขลังป้องกันคุณไสยและภูตผีปีศาจได้